Çeyrek altın 1,75 gram, yarım altın 3,50 gram, tam altın 7 gram ağırlığındadır. Ata Lira (Cumhuriyet altını) ise 7,216 gram gelir. Ziynet altınların tamamı 22 ayardır; yani her ürünün yaklaşık yüzde 91,6'sı saf altındır, kalan kısım işlenebilirlik için eklenen alaşımdır. Aşağıda her ürünün ölçüsünü, ayarını ve bu sayıların neden bu şekilde belirlendiğini tek tek açıklıyoruz.
Sarrafiye altın ne demek?
Sarrafiye, sabit ölçülerde üretilmiş, üzerinde darphane damgası bulunan ve alım satımı standart hâle gelmiş altın ürünlere verilen addır. Ziynet altın da aynı grubu tanımlar. Çeyrek, yarım, tam ve Ata Lira bu ailenin en bilinen üyeleridir.
Sarrafiyeyi takı altınından ayıran şey standarttır. Bir bilezik, bir yüzük ya da bir kolyenin ağırlığı üretimden üretime değişir; alım satımında tartı, işçilik payı ve pazarlık devreye girer. Sarrafiyede ise ürünün ne kadar geleceği baştan bellidir. Bu yüzden satın alırken tartı yapılmaz, gram hesabı tutulmaz; ürünün adı, ölçüsünü doğrudan söyler.
Ayar ve milyem ne anlama geliyor?
İki kavramı netleştirelim, çünkü sarrafiyedeki bütün sayılar bunlara dayanır.
- Ayar — altının saflık derecesini 24 üzerinden ifade eden ölçüdür. 24 ayar, saf altındır. 22 ayar, 24 birimin 22'sinin altın olduğu anlamına gelir.
- Milyem — aynı saflığı binde cinsinden gösterir. 22 ayar altının milyem karşılığı 916'dır; yani binde 916'sı altındır.
- Alaşım — kalan kısım genellikle bakır ve gümüş gibi madenlerden oluşur. Bu ekleme keyfi değildir: saf altın çok yumuşak olduğu için çizilmeye ve deformasyona açıktır, alaşım ürüne dayanıklılık kazandırır.
Ziynet altınların 22 ayar olmasının nedeni budur. Bu ürünler yalnızca saklanmak için değil, geleneksel olarak takılmak ve elden ele geçmek için de üretilmiştir; dayanıklı olmaları gerekir.
Buna karşılık külçe ve gram altın ürünleri 24 ayar, yani 995–999,9 milyem aralığında üretilir. Külçenin takılma gibi bir işlevi olmadığı için saflığı yüksek tutulur. İki kategori arasındaki farkları ayrıntılı ele aldığımız yazı: Çeyrek Altın ile Gram Külçe Altın Arasındaki Farklar.
Çeyrek altın kaç gram?
Çeyrek altın 1,75 gram gelir ve 22 ayardır. İçindeki saf altın miktarı yaklaşık 1,60 gramdır.
İsmi buradan gelir: "çeyrek", tam altının dörtte biri demektir. Tam altın 7 gram olduğuna göre dörtte biri 1,75 gramdır. Sarrafiyedeki isimlendirme mantığı bu kadar basittir.
Çeyrek altının sarrafiyenin en yaygın ürünü olmasının nedeni erişilebilir ölçüsüdür. Düğün, nişan, sünnet ve doğum gibi geleneksel hediye durumlarında en sık tercih edilen birimdir; hem verilebilir bir tutardadır hem de piyasada herkes tarafından tanınır.
Yeni tarihli kulplu çeyrek altın ürününü inceleyin
Yarım altın kaç gram?
Yarım altın 3,50 gram gelir ve 22 ayardır. Saf altın içeriği yaklaşık 3,21 gramdır.
Adından anlaşılacağı gibi tam altının yarısı, çeyreğin iki katı ölçüdedir. İki çeyrek altın yerine bir yarım altın almak ölçü olarak aynı kapıya çıkar; fark, ürün sayısında ve kullanım tercihindedir. Tek parça hâlinde saklamak isteyenler yarım ve tam ölçüleri tercih eder; bölünebilirliğe önem verenler çeyrekte kalır.
Yeni tarihli kulplu yarım altın ürününü inceleyin
Tam altın kaç gram?
Tam altın 7 gram gelir ve 22 ayardır. Saf altın içeriği yaklaşık 6,41 gramdır.
Sarrafiye isimlendirmesinin referans noktası budur. Çeyrek, yarım ve ikibuçukluk gibi bütün ölçüler tam altına göre tanımlanır. Dört çeyrek altın, bir tam altına denk gelir.
Yeni tarihli kulplu tam altın ürününü inceleyin
Ata Lira kaç gram?
Ata Lira 7,216 gram gelir ve 22 ayardır. Saf altın içeriği yaklaşık 6,61 gramdır.
Burada dikkat edilmesi gereken bir ayrıntı var: Ata Lira, tam altınla aynı değildir. Tam altın 7 gram (Darphane ölçüsüyle 7,016 gram) iken Ata Lira 7,216 gramdır. Aradaki yaklaşık 0,2 gramlık fark küçük görünse de üründen ürüne değer farkı yaratır.
Ata Lira, Cumhuriyet altını olarak da bilinir ve üzerinde Atatürk portresi bulunur. Darphane her yıl yeni tarihli üretim yapar; 102. Yıl ibareli ürünler bu serinin güncel örneğidir. Ata Lira ile Cumhuriyet altını ve Reşat altını arasındaki farkları ayrı bir yazıda ele alıyoruz: Ata Lira Nedir? Cumhuriyet Altını ve Reşat Altını Farkı.
102. Yıl yeni tarihli Ata Lira ürününü inceleyin
Sarrafiye ölçüleri özet
Bütün değerleri tek yerde toplayalım:
- Çeyrek altın — 1,75 gram, 22 ayar, 916 milyem, yaklaşık 1,60 gram saf altın.
- Yarım altın — 3,50 gram, 22 ayar, 916 milyem, yaklaşık 3,21 gram saf altın.
- Tam altın — 7,00 gram, 22 ayar, 916 milyem, yaklaşık 6,41 gram saf altın.
- Ata Lira — 7,216 gram, 22 ayar, 916 milyem, yaklaşık 6,61 gram saf altın.
Piyasada ayrıca ikibuçuk altın (tam altının iki buçuk katı) gibi daha büyük ölçüler de bulunur. Gremse ve beşli ise Ata Lira'nın katlarıdır (gremse 2,5 Ata, beşli 5 Ata); yani bu ikisi tam altına değil Ata Lira'ya göre isimlendirilir.
Kaç çeyrek altın, kaç gram eder?
Bu, hediye planlarken en sık ihtiyaç duyulan hesaptır ve çarpması kolaydır:
- 2 çeyrek — 3,50 gram (bir yarım altına denk).
- 4 çeyrek — 7,00 gram (bir tam altına denk).
- 8 çeyrek — 14,00 gram.
- 10 çeyrek — 17,50 gram.
- 20 çeyrek — 35,00 gram.
Formül basit: çeyrek adedini 1,75 ile çarpın.
Ölçüler neden bu kadar kesin olmak zorunda?
Sarrafiyenin bütün mantığı standartta yatar. Bir ürünün gram ve ayarı sabit olduğunda:
- Tartı gerekmez. Ürünün adı ölçüsünü söyler, satıcı ile alıcı arasında tartışılacak bir gramaj kalmaz.
- Her yerde tanınır. Türkiye'nin herhangi bir yerinde bir çeyrek altın, aynı çeyrek altındır.
- Mühür anlam kazanır. Ambalaj açılmamışsa, içindeki ürünün ne olduğu bellidir.
- Karşılaştırma mümkün olur. Aynı ölçüdeki ürünler doğrudan kıyaslanabilir.
Bu standardı sağlayan kurum Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğü'dür. Ziynet altınların üzerindeki damga, ürünün bu standartlara göre üretildiğini gösterir.
Ürün etiketinde neye bakmalısınız?
Bir sarrafiye ürününü satın alırken ürün sayfasında şu bilgilerin eksiksiz bulunması gerekir:
- Ürün adı ve ölçüsü — çeyrek, yarım, tam veya Ata Lira.
- Gram ağırlığı — yukarıdaki değerlerle uyumlu olmalı.
- Ayar ve milyem — 22 ayar / 916 milyem.
- Tarih bilgisi — yeni tarihli mi, eski tarihli mi.
- Kulp durumu — kulplu mu kulpsuz mu.
- Ambalaj durumu — mühürlü orijinal ambalaj.
Bu bilgilerden biri eksikse satın almadan önce satıcıya sormakta fayda var. Eksik bilgi, çoğu zaman ürünün kendisiyle ilgili değil, satıcının özensizliğiyle ilgilidir; ama ikisini ayırt etmenin yolu sormaktır.
Sık sorulan sorular
Çeyrek altın kaç gram? Çeyrek altın 1,75 gramdır ve 22 ayardır. İçindeki saf altın miktarı yaklaşık 1,60 gramdır.
Yarım altın kaç çeyreğe denk gelir? Yarım altın 3,50 gram olduğu için iki çeyrek altına denk gelir.
Tam altın ile Ata Lira aynı mı? Hayır. Tam altın 7 gram, Ata Lira ise 7,216 gramdır. Görünümleri ve ölçüleri farklıdır.
Ziynet altınlar kaç ayar? Çeyrek, yarım, tam ve Ata Lira dâhil olmak üzere ziynet altınlar 22 ayardır, yani 916 milyem saflıktadır.
Neden 24 ayar değil de 22 ayar üretiliyor? Saf altın yumuşak bir madendir ve kolay deforme olur. Ziynet altınlar takılabilir ürünler olduğu için dayanıklılık sağlayan alaşımla 22 ayar olarak üretilir. Külçe ve gram altın ürünleri ise 24 ayardır.
Kulp, ürünün gramını değiştirir mi? Kulplu ürünlerde kulp ürünün bir parçasıdır ve ürün sayfasında belirtilen ölçü bu haliyle geçerlidir. Kulplu ve kulpsuz ürünler arasındaki farkları ayrı bir yazıda ele alıyoruz.
Eski tarihli çeyrek altın da aynı gramda mı? Ziynet altınların standart ölçüleri korunur; tarih farkı ölçüyü değil ürünün üretim yılını gösterir.
Özetle
Sarrafiye altının bütün mantığı tam altın üzerine kuruludur: tam 7 gram, yarımı 3,50 gram, çeyreği 1,75 gram. Ata Lira ise 7,216 gramla bu sıralamanın dışında, kendi ölçüsünde bir üründür. Hepsi 22 ayar, yani 916 milyemdir. Bu dört sayıyı bilmek, sarrafiye alışverişinde ihtiyaç duyacağınız teknik bilginin büyük bölümünü karşılar.
Ziynet altın ürünlerinin tamamını görün →
Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi niteliği taşımaz.